Khoản tiền giữ lại nhờ chính sách hỗ trợ — miễn thuế thu nhập doanh nghiệp ba năm, thuế suất 15% hoặc 17% thay vì 20%, bỏ lệ phí môn bài từ 1/1/2026 — nên được nhìn như khoản tạm thời có thời hạn, không phải lợi nhuận vĩnh viễn. Cách dùng bền nhất là chia làm ba phần: dự phòng cho ngày ưu đãi kết thúc, đầu tư vào sổ sách, hệ thống để tuân thủ nhẹ hơn, và phần còn lại cho tăng trưởng.
Doanh nghiệp nhỏ hay gặp cảnh: ba năm miễn thuế, dòng tiền dễ thở, chi tiêu quen theo mức đó; năm thứ tư bắt đầu nộp thuế thì hụt. Bài này đưa ra một cách tính đơn giản và vài việc nên làm trong thời gian được hưởng ưu đãi.
Tính đúng khoản thật sự được giữ lại
Khoản giữ lại không phải lúc nào cũng lớn như tưởng tượng. Ví dụ giả định: một doanh nghiệp có thu nhập tính thuế 400 triệu đồng/năm, doanh thu năm dưới 3 tỷ đồng.
| Trường hợp | Thuế thu nhập doanh nghiệp |
|---|---|
| Thuế suất phổ thông 20% | 80 triệu đồng |
| Thuế suất 15% (doanh thu không quá 3 tỷ) | 60 triệu đồng |
| Đang trong thời gian được miễn (nếu đủ điều kiện) | 0 đồng |
Khoản giữ lại nhờ thuế suất thấp là 20 triệu đồng mỗi năm; nhờ miễn là 60 triệu đồng mỗi năm so với mức 15%. Năm đầu doanh nghiệp thường lỗ, nên khoản miễn thực tế có thể nhỏ hơn. Tính bằng số của chính doanh nghiệp mình mới biết.
Phần một: dự phòng cho ngày ưu đãi kết thúc
Khi hết miễn thuế, doanh nghiệp bắt đầu tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo quý. Nếu chưa quen, quý đầu tiên phải nộp dễ gây hụt tiền. Cách chuẩn bị:
- Trong năm cuối được miễn, tính thử số thuế sẽ phải nộp nếu không còn ưu đãi.
- Mỗi tháng trích một phần tương ứng vào tài khoản dự phòng.
- Khi bắt đầu nộp, quỹ dự phòng làm đệm cho quý đầu.
Cách tương tự cho doanh nghiệp đang gần ranh giới 3 tỷ đồng doanh thu: dự phòng phần chênh 2% nếu năm sau lên mức 17%.
Phần hai: đầu tư để tuân thủ nhẹ hơn
Thời gian được ưu đãi là lúc tốt để đầu tư vào những thứ giảm chi phí tuân thủ lâu dài:
- Phần mềm kế toán, hoá đơn, bán hàng kết nối được với nhau, giảm nhập tay.
- Đào tạo người làm thuế, hoặc thuê dịch vụ kế toán tốt hơn.
- Dọn dẹp hồ sơ tồn đọng: chứng từ thiếu, công nợ treo, tài sản chưa ghi sổ.
- Tài khoản ngân hàng riêng cho từng mục đích (thu bán hàng, chi lương, dự phòng thuế).
Những khoản đầu tư này cũng là chi phí được trừ nếu đủ điều kiện. Quan trọng hơn, chúng giúp doanh nghiệp sẵn sàng khi hết ưu đãi và khi quy mô tăng.
Phần ba: tăng trưởng, nhưng đừng tính ưu đãi vào giá vốn
Phần còn lại có thể dùng cho tăng trưởng: hàng tồn, thiết bị, thị trường. Chỉ một điều cần tránh: tính khoản ưu đãi vào giá bán. Nếu doanh nghiệp định giá thấp vì nghĩ “đang miễn thuế”, đến khi hết ưu đãi sẽ phải tăng giá hoặc chấp nhận lãi mỏng. Định giá theo chi phí đầy đủ như khi không có ưu đãi; khoản ưu đãi là đệm, không phải lợi thế giá.
Dòng tiền thuế giá trị gia tăng: ưu đãi không chạm tới
Một hiểu lầm hay gặp: đang miễn thuế thu nhập doanh nghiệp thì nghĩ “không phải nộp thuế gì”. Thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân khấu trừ của người lao động vẫn phát sinh và nộp theo kỳ như bình thường. Với nhiều doanh nghiệp nhỏ, đây mới là khoản chiếm phần lớn tiền thuế hằng tháng.
Vì vậy kế hoạch dòng tiền nên tách hai phần: tiền thuế theo kỳ (giá trị gia tăng, thu nhập cá nhân khấu trừ) luôn phải có; và tiền thuế thu nhập doanh nghiệp, là phần ưu đãi tác động. Quỹ dự phòng chỉ nói về phần thứ hai, còn phần thứ nhất nên được để riêng mỗi tháng ngay khi thu tiền bán hàng.
Không để ưu đãi làm lỏng sổ sách
Được miễn thuế không có nghĩa là số liệu những năm này không quan trọng. Ngược lại:
- Lỗ những năm đầu chuyển sang trừ các năm sau, cần số liệu chuẩn.
- Điều kiện hưởng ưu đãi có thể bị kiểm tra lại sau vài năm.
- Chi phí không đủ điều kiện vẫn bị loại khi tính thu nhập được miễn, ảnh hưởng số lỗ chuyển sang.
Doanh nghiệp tận dụng thời gian ưu đãi để xây nếp sổ sách tốt thường đi qua năm đầu nộp thuế rất nhẹ nhàng.
Lịch rà soát mỗi năm và tự kiểm tra ở đâu
- Đầu năm: ước doanh thu, xác định mức thuế suất dự kiến; kiểm tra năm nay còn trong thời gian ưu đãi không.
- Giữa năm: so doanh thu thực tế với ước tính, điều chỉnh tạm nộp và dự phòng.
- Cuối năm: tính khoản ưu đãi thật sự đã hưởng, cập nhật quỹ dự phòng.
Tự kiểm tra ở đâu: tờ khai quyết toán, số đã tạm nộp trên tài khoản thuế điện tử; văn bản ưu đãi trên cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật chính thức; sao kê tài khoản dự phòng tại ngân hàng. Để sắp lịch tiền thuế theo quý, xem mục dòng tiền và thuế trên Thuế 360.
Câu hỏi thường gặp
Hết lệ phí môn bài thì tiết kiệm được bao nhiêu?
Tuỳ mức lệ phí doanh nghiệp từng nộp trước đây theo vốn điều lệ, doanh thu. Khoản này không lớn với phần đông doanh nghiệp, nhưng kèm theo là bớt một tờ khai và một hạn nộp mỗi năm.
Tiền thuế được miễn có phải hạch toán riêng không?
Phần thu nhập được miễn được thể hiện trên tờ khai quyết toán theo mẫu. Về quản trị, nên theo dõi riêng khoản ưu đãi để biết dòng tiền thật khi không còn ưu đãi.
Có nên dùng khoản ưu đãi để chia lợi nhuận cho thành viên không?
Chia lợi nhuận là quyền của thành viên theo điều lệ và kết quả kinh doanh. Nhưng nên cân nhắc giữ lại một phần làm dự phòng, vì ưu đãi có thời hạn và điều kiện có thể bị kiểm tra lại.
Ưu đãi hết giữa năm thì tính thế nào?
Cách xác định thời gian hưởng và năm chuyển tiếp theo văn bản hướng dẫn của từng ưu đãi. Đọc kỹ để biết năm cuối được miễn trọn hay một phần.
Doanh nghiệp đang lỗ thì ưu đãi có ý nghĩa không?
Khi lỗ, thuế thu nhập doanh nghiệp bằng không nên ưu đãi chưa có tác dụng tức thời. Nhưng số lỗ được chuyển sang các năm sau, và các ưu đãi khác như bỏ lệ phí môn bài vẫn có ý nghĩa.
Tài khoản dự phòng thuế nên để bao nhiêu?
Không có con số chung. Cách đơn giản là để ít nhất bằng số thuế dự kiến của một quý tiếp theo, cộng thêm phần chênh lệch nếu sắp hết ưu đãi.
