Dự án đầu tư đang trong giai đoạn xây dựng, chưa có doanh thu, có thể được hoàn thuế giá trị gia tăng đầu vào chưa khấu trừ hết khi đạt mức tối thiểu theo luật và không thuộc trường hợp bị loại trừ. Việc nên làm từ ngày đầu là theo dõi và khai riêng thuế của dự án, rà các điều kiện hay vướng, rồi mới tính thời điểm đề nghị hoàn.
Luật Thuế giá trị gia tăng 48/2024/QH15 quy định lại các trường hợp hoàn thuế, trong đó có hoàn cho dự án đầu tư, kèm những điều kiện và loại trừ. Mức tối thiểu và chi tiết điều kiện tra luật và nghị định hướng dẫn hiện hành; bài này không nêu con số vì có thể thay đổi.
Khai riêng thuế của dự án
Nếu doanh nghiệp vừa có hoạt động sản xuất kinh doanh đang chạy vừa có dự án đầu tư mới, thuế giá trị gia tăng của dự án thường phải được theo dõi riêng theo hướng dẫn về khai thuế. Việc tách từ đầu giúp:
- Biết chính xác số thuế đầu vào chưa khấu trừ hết của dự án.
- Tránh lẫn chi phí của hoạt động đang chạy vào dự án và ngược lại.
- Có số liệu rõ khi đề nghị hoàn và khi dự án chuyển sang hoạt động.
Mở mã theo dõi riêng trong phần mềm kế toán cho mọi hoá đơn đầu vào của dự án: xây dựng, thiết bị, tư vấn, giám sát.
Những điều kiện hay vướng
Theo quy định lâu nay, một số tình huống khiến dự án đầu tư không được hoàn, hoặc bị xem xét kỹ. Cần rà trước khi đề nghị, đối chiếu với Luật 48/2024/QH15:
| Tình huống | Việc cần rà |
|---|---|
| Vốn điều lệ chưa góp đủ như đăng ký | Tiến độ góp vốn, chứng từ góp vốn |
| Dự án thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện | Đã có giấy phép, chứng nhận đủ điều kiện chưa, hoặc đang ở giai đoạn nào |
| Hoá đơn đầu vào từ 5 triệu đồng trở lên | Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt |
| Chi phí đầu tư khó chứng minh gắn với dự án | Hợp đồng, biên bản nghiệm thu, hồ sơ dự án |
| Dự án thuộc nhóm luật không cho hoàn | Tra danh sách loại trừ trong luật |
Thời điểm đề nghị hoàn
Không phải cứ có số thuế lớn là đề nghị ngay. Cân nhắc:
- Đã đạt mức tối thiểu theo luật chưa, tính trên số thuế chưa khấu trừ hết của dự án.
- Hồ sơ đầu vào của giai đoạn đó đã đủ: hợp đồng, nghiệm thu từng hạng mục, chứng từ thanh toán.
- Dự án sắp đi vào hoạt động: nếu sắp có doanh thu chịu thuế, số đầu vào có thể được khấu trừ dần; so sánh thời gian chờ hoàn với thời gian tự khấu trừ.
Đề nghị hoàn lần đầu thường thuộc diện kiểm tra trước khi hoàn theo Luật Quản lý thuế, nên cần chuẩn bị kỹ hơn.
Hồ sơ nên sắp theo hạng mục
Dự án có nhiều hạng mục, nhiều nhà thầu. Sắp hồ sơ theo hạng mục (san lấp, móng, kết cấu, cơ điện, thiết bị) và theo nhà thầu, mỗi hạng mục có hợp đồng, phụ lục, biên bản nghiệm thu, hoá đơn, chứng từ thanh toán. Khi cơ quan thuế kiểm tra, họ thường đối chiếu khối lượng nghiệm thu với hoá đơn; hồ sơ theo hạng mục giúp trả lời nhanh.
Thiết bị nhập khẩu thì có thêm tờ khai hải quan và chứng từ nộp thuế giá trị gia tăng khâu nhập khẩu.
Ví dụ giả định
Giả sử một công ty chế biến nông sản đầu tư nhà máy mới trong hai năm, đồng thời vẫn chạy xưởng cũ. Công ty mở mã dự án riêng từ ngày khởi công, khai thuế dự án riêng theo hướng dẫn. Sau 10 tháng, số thuế đầu vào chưa khấu trừ hết của dự án vượt mức tối thiểu. Trước khi đề nghị, kế toán rà: vốn điều lệ đã góp đủ, ngành chế biến không thuộc diện có điều kiện đặc biệt, mọi hoá đơn từ 5 triệu đồng đều chuyển khoản. Hồ sơ được sắp theo năm hạng mục. Khi đoàn kiểm tra trước hoàn làm việc, mọi câu hỏi được trả lời ngay trong buổi.
Khi dự án chuyển sang hoạt động
Khi dự án hoàn thành và bắt đầu sản xuất, số thuế đầu vào còn lại của dự án được xử lý theo hướng dẫn: thường được tổng hợp vào kê khai của hoạt động sản xuất kinh doanh. Chốt số liệu dự án tại ngày chuyển giao, lập biên bản, và lưu hồ sơ quyết toán vốn đầu tư. Đây cũng là căn cứ cho khấu hao tài sản cố định sau này.
Những chi phí hay bị hỏi trong hồ sơ dự án
- Chi phí dùng chung giữa dự án và hoạt động đang chạy, như lương ban quản lý, văn phòng: cần tiêu thức phân bổ rõ ràng.
- Xe ô tô chở người mua cho dự án: phần thuế tương ứng giá vượt mức khống chế có thể không được khấu trừ.
- Hạng mục phúc lợi như nhà ở công nhân, căng tin: xem quy định về khấu trừ cho tài sản phúc lợi.
- Tạm ứng cho nhà thầu chưa có hoá đơn: không phải căn cứ khấu trừ.
Tự kiểm tra ở đâu
Tờ khai thuế riêng của dự án, số thuế chưa khấu trừ hết và tiến trình hồ sơ hoàn xem trong tài khoản thuế điện tử. Hoá đơn đầu vào của các nhà thầu tra trên cổng hoá đơn điện tử. Trường hợp dự án ở tỉnh khác trụ sở chính, hỏi cơ quan thuế quản lý về nơi khai và nơi đề nghị hoàn.
Câu hỏi thường gặp
Dự án ở tỉnh khác trụ sở thì khai thuế ở đâu?
Tuỳ quy định về khai thuế dự án đầu tư ở địa bàn khác. Hỏi cơ quan thuế nơi đặt trụ sở và nơi đặt dự án trước khi khai.
Chưa có giấy phép kinh doanh ngành có điều kiện có đề nghị hoàn được không?
Đây là tình huống hay bị loại trừ theo quy định. Tra điều khoản cụ thể và chuẩn bị giấy tờ về giai đoạn cấp phép.
Thuế nhập khẩu thiết bị có được hoàn cùng không?
Bài này chỉ nói thuế giá trị gia tăng. Thuế nhập khẩu có quy định miễn, hoàn riêng theo pháp luật hải quan.
Đề nghị hoàn nhiều lần trong giai đoạn đầu tư có được không?
Có thể, mỗi lần khi đáp ứng điều kiện. Mỗi lần cần hồ sơ riêng cho số đề nghị.
Dự án bị dừng giữa chừng thì số thuế đã hoàn có phải nộp lại không?
Có thể phát sinh nghĩa vụ điều chỉnh tuỳ trường hợp. Hỏi cơ quan thuế khi quyết định dừng dự án.
Có nên thuê tư vấn cho lần hoàn đầu không?
Với dự án lớn, lần đầu thường bị kiểm tra kỹ; tư vấn giúp rà trước. Doanh nghiệp vẫn phải có hồ sơ gốc đầy đủ.
